Deierriko Zurukuain herrian jaio zen Felix Azpilicueta Martinez, 1856an. Aita, Patricio Azpilicueta, bertakoa zen eta ama, Gervasia Martinez, Aiegikoa, baina Fuenmayorren (Errioxa, Espainia) ba omen zituen senideak eta ondasun batzuk, eta hara joan zen Felix semea 1872an, 16 urte eskasekin, ondasun haiek eta jangaien denda bat kudeatzera. 1875ean Gregoria Gonzalorekin ezkondu zen, herriko bi familia…
Pedro Sanz de Azpilcueta izeneko bat 1470. urtearen inguruan Azpilkuetatik Lezaunera bizitzera joan zenetik, ehunka izan dira (milaka?) herri horretan bizi izan diren Azpilikueta abizenekoak. Duela urte batzuk, Francisco Argandoña Lezaungo kronikariak bere herriko makina bat istorio bildu zituen Lezáun, pie de Sierra de Andía liburu bikoitzean. Eta beraz, ezinbertzean, Argandoñaren liburuan hainbat pasartetan agertzen…
1893. urteko maiatzean Espainiako Ogasun ministroa, Gamazo abizeneko hura, saiatu zen Nafarroari gelditzen zitzaion hondarreko foru erregimena kentzen. Urtebetez protesta itzelak izan ziren, eta horiei guztiei Gamazada izena eman zitzaien. Askotariko protesta ekintzak izan ziren. Baina horien guztien artean bat nahi nuke nabarmendu, sinadura bilketa masiboarena hain zuzen. 1894ko ekainean Nafarren Ohorezko Liburua izenekoa igorri…